Prawo

PRZEDSIĘBIORCA JAKO KONSUMENT

Od 2021 roku osoba prowadząca nawet dużą jednoosobową działalność gospodarczą będzie traktowana jak konsument. Jeżeli dana czynność nie będzie związana z jej biznesem, to może nawet odstąpić od umowy zawartej na odległość, korzystać z rękojmi i kwestionować klauzule niedozwolone.

Tomasz Strojek, Miejski i Powiatowy Rzecznik Konsumenta w Legnicy

Przez lata wielu małych przedsiębiorców kupując określony towar, zastanawiało się, czy kupić go jako konsument i korzystać z przywilejów konsumenckich, czy może „na firmę” obciążając ją kosztem zakupu. Rozwiązaniem tych dylematów jest, opóźniona z powodu pandemii, nowelizacja ustawy z dnia 31 lipca 2019 roku o zmianie niektórych ustaw w celu ograniczenia obciążeń regulacyjnych, która weszła w życie dnia 1 stycznia 2021 roku.

Uprawnienia konsumenckie

Nowelizacja umożliwia osobom fizycznym prowadzącym działalność gospodarczą, w tym w formie spółek cywilnych, korzystanie z udogodnień i uprawnień określonych przez przepisy konsumenckie. Warunkiem jest jednak, aby nie odbywało się to w zakresie, w jakim osoby te dokonują czynności związanych z ich działalnością gospodarczą. Taki przedsiębiorca może być traktowany jak konsument tylko w sytuacjach, w których z treści umowy wynika, że nie mają one dla tego przedsiębiorcy charakteru zawodowego. Przywileje konsumencie nie obejmą zatem spółek osobowych (jawnych, partnerskich) ani też spółek kapitałowych (spółek z o.o., akcyjnych).

Zgodnie z art. 221 Kodeksu cywilnego, za konsumenta uważa się osobę fizyczną dokonującą z przedsiębiorcą czynności prawnej niezwiązanej bezpośrednio z jej działalnością gospodarczą lub zawodową. Rozszerzenie uprawnień dotyczących konsumentów na osoby fizyczne prowadzące działalność gospodarczą dotyczy trzech obszarów:

  • możliwości powoływania się na klauzule niedozwolone,
  • rozszerzenia uprawnień z tytułu rękojmi,
  • prawa odstąpienia od umowy zawieranej na odległość
    (np. online) lub poza lokalem przedsiębiorstwa.

W praktyce oznacza to przede wszystkim, że jednoosobowy przedsiębiorca dokonujący zakupów „na fakturę” będzie miał określone uprawnienia konsumenckie. W przypadku, gdy dana transakcja uznana zostanie za niezawodową, przedsiębiorca będzie mógł przede wszystkim skorzystać z uprawnień, wcześniej zarezerwowanych tylko dla konsumenta.

Zawodowo i niezawodowo

Do tej pory prawo traktowało przedsiębiorcę jako podmiot profesjonalny, który powinien być świadomy wszystkich swoich praw i obowiązków. Tym samym możliwe było np. wyłączenie rękojmi i nie obowiązywał termin 14 dni na odstąpienie od umowy zawartej na odległość. W praktyce przedsiębiorca kupujący towar niezwiązany bezpośrednio z wykonywaną przez niego specjalizacją, wcale nie musiał dysponować w tym zakresie wiedzą większą niż przeciętny konsument. Dlatego nowe przepisy wprowadzają rozróżnienie na dwa typy umów – zawodowe oraz niezawodowe. Jako przykład umowy zawodowej można wskazać zakup przez drukarza farby drukarskiej, nie będzie zaś zakupem zawodowym kupno ekspresu do kawy.

Przedsiębiorca traktowany jest jak konsument jedynie przy zawieraniu umów niemających dla niego charakteru zawodowego, których nie zawiera w ramach dokonywanych codziennie czynności wynikających z przedmiotu działalności gospodarczej wskazanego w Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej (CEIDG). Rozróżniając przedsiębiorców, należy wskazać, że na przedsiębiorcy-sprzedawcy spoczywa teraz obowiązek informacyjny. Aby działać zgodnie z nowym prawem, przedsiębiorcy dokonujący sprzedaży poza lokalem i na odległość powinni wprowadzić mechanizmy weryfikacji pozwalające im stwierdzić, czy zawierana umowa dotycząca nabywanego towaru lub usługi, dla kupującego prowadzącego działalność gospodarczą, ma charakter zawodowy czy nie. Jeśli umowa nie ma charakteru zawodowego to przedsiębiorca, najpóźniej w chwili wyrażenia przez kupującego woli związania się umową, zobowiązany jest spełnić wobec kupującego obowiązek informacyjny. Takiemu przedsiębiorcy trzeba wówczas przekazać wszystkie informacje, jaki dostaje przy zawarciu umowy konsument. Na przykład taką, że przysługuje mu prawo odstąpienia od umowy zawartej na odległość.


fot. z archiwum autora
„Nasze Czasopismo” nr 03/2021